CHUYỆN GẪU II

                         Ngày ấy, năm nào mùa hè ngành sư phạm cũng tổ chức lớp bồi dưỡng kiến thức cho giáo viên các môn học, trong đó môn Lịch sử. Vị giáo sư già kể lại:

Năm đó mình được mời đi bồi dưỡng cho giáo viên hè. Mình giảng Lịch sử Việt Nam. Học viên là các giáo viên giảng dạy lịch sử khối cấp III( bây giờ gọi là Trung học phổ thông). Đang giảng thao thao bất tuyệt về lịch sử hào hùng của Việt Nam. Bài giảng hay đến thế, cả lớp im lặng lắng nghe. Bỗng có một cô giáo trẻ giơ tay, mình tưởng cô ấy hỏi gì chăng? Cô ấy đứng dậy hỏi:

- Thưa thầy. Bao giờ thầy về hưu?.

Mình ớ người ra. Từ đó bài giảng kém hấp dẫn....

Phải chăng môn lịch sử bây giờ không hấp dẫn với chính những người dạy lịch sử, người truyền lửa dân tộc cho thế hệ sau?

Bình Luận

 Nghe vị giáo sư già kể lại câu chuyện, mình cũng bùi ngùi. Theo thiển ý của riêng, câu chuyện có những vấn đề:

- Lịch sử là một môn khoa học, nó là gương mặt của dân tộc qua mỗi thời kỳ. Lịch sử phải là tấm gương trung thực phản ánh đúng gương mặt đó cả mặt phải và mặt trái. Sự trung thực đó đòi hỏi người làm và viết sử phải có ý thức và lòng tự trọng. Thiếu sự trung thực, lịch sử dân tộc đó bị hiểu méo mó. Chính sự trung thực của các sử gia thời trước đã để lại cho thế hệ sau những tài liệu cơ bản để kết luận một thời kỳ, hay một vị vua cầm quyền thời kỳ  nào đó là là Thịnh trị hay suy vong; Minh Quân hay Hôn Quân vv...

- Vị Giáo sư già đó có thể không hiểu vì sao cô giáo trẻ lại hỏi thế. Một là kiến thức thầy truyền đạt đã cũ quá, nói đi nói lại nhiều lần năm nào cũng thế mà thế hệ trẻ bây giờ với nhiều nguồn thông tin khai thác khác nhau không thấy có ý kiến gì mới. Hai là kiến thức thầy truyền đạt là thông tin một chiều, mà lịch sử là đa chiều, người nghe thấy không ổn khi mà họ có nhiều nguồn thông tin khác nhau. Vấn đề trình bày cần đa chiều, trung thực theo lịch sử để rút ra bài học kinh nghiệm cho giai đoạn sau. Có lẽ do không đáp ứng hai yêu cầu đó dẫn đến câu hỏi: Bao giờ thầy về hưu?

Mấy hôm trước báo Dân Trí điện tử có đưa tin một vị giáo sư già nổi tiếng Trung Quốc được mời đến giảng tại một trường Đại Học, khi ông giảng, đa số sinh viên ngủ gục trên bàn.

Phải chăng ở Việt Nam thế hệ trẻ thẳng thắn hơn khi đặt câu hỏi vậy. Đây cũng là điều may, bởi sự thẳng thắn, trung thực là nền tảng cho lòng tự trọng và là động lực để phát triển xã hội.

Bao giờ về bên kia sông Đuống 

Anh lại tìm em 

Em mặc yếm thắm

 Em thắt lụa hồng 

Em đi trảy hội non sông 

Cười mê ánh sáng muôn lòng xuân xanh.(Hoàng Cầm).... 

Từ ấy em đợi 

Bên dòng sông xưa

 Sao anh chưa về 

Sông kia vẫn chảy 

Bên lở bên bồi...

 Anh ơi em đợi 

Khô héo một thời

 Lụa hồng đã bạc

 Yếm thắm tả tơi

 Em cười mê dại 

Một thời ngu ngơ./.

GIẤC MƠ

Biết bao giờ trở lại Quê Hương

Cánh đồng nghiêng, lúa uốn câu no gió

Con sông lượn  quanh bờ bãi nhỏ

Lũy tre làng soi bóng bờ ao.

*

Con chim nhảy  tìm chùm quả chín

Trái đa rơi tan vỡ mặt  hồ

Những ao làng như mặt gương tím biếc

Hắt lên trời muôn đợt sóng lao xao

*

Nhớ xa lắm cánh diều no gió

 Chao nghiêng che những bóng chân trần

Cơn gió thoảng thầm thì níu lại

Cỏ may xiên gờn gợn dưới chân người

*

Quê hương ơi,  tuổi thơ thầm gọi

 Những ngày xưa xa lắm còn đâu

Bạn bè cũ người còn người mất

 Thương nhớ nhau, ai bạc mái đầu./.

KÝ ỨC

Tôi sinh ra trong mùa giông tố.

Giữa mây đen hiện bảy sắc màu.

Gió cứ thổi mỏi mòn năm tháng.

Sắc cầu vồng ẩn hiện phía trời xa.

*

Tôi lớn lên giữa cuộc đời khốn khó.

 Trong mây đen lại hiện sắc màu.

Nỗi đau ấy  giày vò ký ức

Bởi sắc màu ảnh xạ lung linh.
*
Tôi đứng nhìn mưa giăng mòn mỏi.

Sắc cầu vồng rực rỡ  xa xa.

Mưa cứ hát  như ru năm tháng.

Bảy sắc màu nhòa nhạt lẫn mưa rơi

*

Gió một hướng, mây trôi một hướng.

Những sắc màu  ảo ảnh xa xôi

Tưởng trước mắt mà xa vời vợi.

Bước chân tôi chập chững kiếm tìm

*

Những sắc màu lấp lánh trước hoàng hôn.
 Như vẫy gọi gần xa ẩn hiện

Ngẩn ngơ thương một thời vụng dại.

Mải ngóng trông vì sắc cầu vồng./.

NHỚ... 

             Mấy hôm nay, Hà Nội trang trí cờ hoa rực rỡ mừng ngày giải phóng thủ đô. Nhìn phố xá, con người hôm nay, chợt nhớ về 30 năm trước( 1984). Ngày ấy cũng kỷ niệm ngày 30 năm giải phóng thủ đô, nhưng Hà Nội" nghèo " lắm, thời đó còn kinh tế bao cấp, mỗi người có sổ gạo mua theo định mức tháng( 13kg; 15kg, 21kg....),tấm tem phiếu quy định mua thực phẩm theo khẩu phần( nắm, đậu, cá, thịt....), tấm phiếu vải mua theo quy định. Ngày ấy bên cạnh cờ hoa, khẩu hiệu, thành phố Hà Nội lo cho đời sống mỗi cán bộ viên chức làm việc tại Hà Nội, mỗi người được một xuất quà ăn mừng ngày giải phóng thủ đô. Định mức quy định mỗi người được chia: 05 kg gạo tấm,01kg đường màu vàng,và 01 lạng(100g)mỳ chính( Bột ngọt). Dựa vào danh sách cán bộ đưa lên các cơ quan nhận quà về chia nhau. Gạo, đường chia thì dễ, riêng mỳ chính thì hơi khó, bởi gói đóng 465g chia 4 thì thừa, chia 5 thì thiếu, nên có người phải lấy từ 2 nhóm mới đủ nên cứ rối rít cả lên. Ít nhưng vui, ai cũng háo hức, tươi hẳn lên vì đây là nguồn" ngoại lực trợ sinh" ngoài tiêu chuẩn.Không khí đó theo chân cán bộ thổi về từng gia đình, ngõ phố. Từ hôm đó bên ngoài xuất hiện bài thơ về sự việc này:

Mừng ngày giải phóng thủ đô.

 Mỗi người được một ki lô đường vàng.

 Lại thêm mỳ chính trăm gam.

 Năm cân gạo tấm vẻ vang thật là. 

Ước gì trên đất nước ta.

 Mỗi năm giải phóng thủ đô ba lần.

 Biết chuyện này, anh bạn công tác ở tỉnh ngoài xuýt xoa. Hà Nội có khác, tỉnh tôi không có.
Ngày ấy xa rồi, sao bây giờ vẫn nhớ. Phải chăng các cụ bảo" Một miếng khi đói bằng một gói khi no". Mỗi khi mùa thu về, Hà Nội rực cờ hoa kỷ niệm ngày giải phóng, trong gió heo may se lạnh, chợt chạnh lòng nhớ về một thời khốn khó đã qua./.

CHUYỆN GẪU I

Mấy hôm nay, trên TV và vài tờ báo đưa tin về phong trào sinh viên, học sinh cùng người dân Hồng Kong biểu tình đòi tự do dân chủ. Anh bạn tôi hỏi sao người dân không "mải" làm ăn, học sinh sinh viên " mải " học hành mà lo chuyện "bao đồng".Hồng Kong vốn được coi là trung tâm kinh tế và giáo dục ở châu á mà. 

Thật khó nói. 

-Tôi hỏi anh đã bao giờ ông được đi bầu cử trực tiếp ra ông chủ tịch xã hay phường chưa.?

 - Anh bảo chưa, nhưng bầu qua đại biểu của tôi là mấy ông đại biểu trong Hội Đồng nhân dân rồi họ bầu ra thay tôi....

 Đấy nguyên nhân là từ cách bầu cử mà ra. Trung quốc muốn ông Trưởng đặc khu Hồng Kong được bầu do 1.200 đại biểu của người dân Hồng Kong bầu ra. Họ không được bầu trực tiếp như thông lệ. Chính vì thế nổ ra biểu tình, họ đòi được bầu trực tiếp người quản lý mình. Vậy biểu tình nổ ra là do bỏ một thói quen.

-Người Hồng Kong quen bầu trực tiếp họ coi đó là dân chủ. Người Việt mình bầu qua đại diện cũng coi là dân chủ. Nếu bỏ thói quen này chắc cũng có nhiều chuyện lắm. Thôi thì" mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh".

 -Ông bỏ thói quen" mải" làm ăn kinh tế lại quan tâm đến chuyện xứ người, chắc cũng nảy sinh chuyện. Về ngay mà đi làm ăn kẻo vợ con nó " biểu tình" tại gia thì ông nguy to. "Tiên trị gia, hậu trị quốc", ông về theo thói quen tề gia nhà ông đi kẻo hối không kịp./.

Đọc sách: Hành Trình về phương Đông( Nguyên Phong dịch)

NXB Phương Đông. TP Hồ Chí Minh 2010.

Hơn một tháng nay, những dư âm xã hội va đập khiến lòng người bất an bối rối. Trời vẫn xanh, mây vẫn trắng bay nhởn nhơ, vẫn những gương mặt thân quen ấy nhưng sao vội vã xô bồ, mỗi người nhìn về một hướng.Trời nắng nóng, lòng người còn nóng hơn với những cuộc mưu sinh, với chủ quyền dân tộc trên vùng biển Đông đang dậy sóng. Tìm  sự tĩnh tâm, lần lại trong tủ sách chợt thoáng qua cuốn Hành trình về phương Đông. Đây là cuốn sách đã từng đọc và suy ngẫm, nay muốn đọc lại cùng những ý nghĩ xô bồ.

Trước hết phải nói đây là cuốn sách được xuất bản từ năm 1935, nghĩa là cách đây gần một thế kỷ dưới tên: Lefe and Teaching of the Masters of the Far East". Một phần của cuốn sách này được dịch giả Nguyên Phong chuyển ngữ với tên gọi: Hành trình về phương Đông; và được xuất bản tại Việt Nam năm 2010.

Thời điểm xuất bản có lẽ chỉ giai đoạn này mới phù hợp bởi những dự đoán trong nội dung cuốn sách khá "nhạy cảm". Dưới đây là mot trong những điều dự đoán" nhạy cảm" cùng những suy ngẫm  cá nhân cuả người đọc.

1. Chương 3: Khoa học thực nghiệm và khoa học chiêm tinh huyền bí.

Theo nội dung cho biết đoàn khoa học Hoàng gia Anh đã tiếp xúc với Sudeil Babu- nhà chiêm tinh giỏi nhất Ấn Độ.

Theo Babu:

 " Theo sự nghiên cứu của tôi thì mỗi chu kỳ kéo dài khoảng 100 năm, nhưng cứ 25 năm cuối lại có các chuyển biến gây ảnh hưởng cho chu kỳ kế tiếp.

- Như vậy thì sự  biến chuyển kỳ này sẽ bắt đầu vào khoảng năm 1975 cho đến năm 2000 và ảnh hưởng đến thế kỷ 21?

...Tuy nhiên để giản dị hoá vấn đề này ta có thể nói rằng cứ 25 năm cuối của mỗi thế kỷ là buổi giao thời có nhiều sự thay đổi mãnh liệt...."(1)

Babu đã dẫn ra trong lịch sử các sự kiện:

- Năm 1275 Roger Bacon phát động phong trào phục hưng văn hoá ở châu Âu.

- Năm 1375 Chirstian Rosenkreuz phổ biến nền văn hoá này khắp châu Âu thoát khỏi nền hắc ám của thời Trung cổ.

- Năm 1473 phát minh ra máy in, kỹ thuật ấn loát, nhờ thế tư tưởng các triết gia, giáo sĩ mới phổ thông khắp quần chúng, nâng cao dân trí Châu Âu

- Năm 1675 các Hội kín bắt đầu mọc lên, kêu gọi san bằng giai cấp, dẹp tan bất công xã hội...

- Năm 1789 cuộc cách mạng Pháp đã bùng nổ và thay đổi hẳn lịch sử Âu châu.

Babu đã dự  đoán:

" Thế kỷ 20 bắt đầu với sự phát triển cực thịnh của thuyết Duy vật.... Đến khoảng 25 năm cuối, từ năm 1975 trở đi thì phong trào Duy tâm sẽ phát triển mạnh mẽ và được phổ biến sâu rộng để thúc đẩy sự tiến hoá tâm linh.Cuối thế kỷ 20, phong trào Duy vật sẽ sụp đổ, hiện tượng nghiên cứu các giáo lý bí truyền sẽ bắt đầu... Chắc chắn trong 25 năm cuối của thế kỷ này sẽ có nhiều thay đổi và có những cố gắng giúp cho sự tiến bộ của nhân loại, giai đoạn này rất quan trọng..." (2)

Đây là cuốn sách được xuất bản từ năm 1935, những  dự đoán đó chưa được kiểm chứng. Nay bước sang thế kỷ 21, những biến động trên thế giới và trong nước sau năm 1975 đã kiểm chứng gì về những dự đoán đó?

Riêng ở Việt Nam, lịch sử cho thấy những gì về những năm cuối của những thế kỷ?

- Năm 981 Lê Hoàn( Đại hành Hoàng đế) tổ chức quân dân chống quân xâm lược nhà Tống thắng  loi làm nên chiến công vang dội trên sông Bạch Đằng, giữ vững quyền độc lập dân tộc.

- Năm 1076 Lý Thường Kiệt đắp luỹ sông Cầu đại phá quân xâm lược nhà Tống. Khẳng định:  Nam quốc sơn hà Nam đế cư

- Năm 1284- 1285 và 1287- 1288 nhà Trần hai lần tổ chức kháng chiến chống quân Nguyên Mông xâm lược thắng lơi. Vua Trần đã cảm khái viết nên:

Xã tắc lướng hồi lao thạch mã

Sơn hà thiên cổ điện kim âu

Xã tắc hai phen bon ngựa đá

Non sông ngàn thuở vững âu vàng(3)

- Năm 1789 Vua Quang Trung đại phá quân Thanh xâm lược với lời Hich vang dội:

Đánh cho để dài tóc

Đánh cho để răng đen

 Đánh cho nước Nam anh hùng chi hữu chủ.

Và gần đây những sự kiện lịch sử đương đại cho thấy:

- Năm 1975 giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước

- Năm 1979 chống sự xâm lăng của 60 vạn quân Trung Quốc tràn qua cướp bóc 6 tỉnh biên giới nước ta vv..

Chiến tranh để bảo vệ nền độc lập, cùng những chiến thắng vang dội nhưng cũng đầy bi thương tạo nên khúc bi tráng để nghìn thu ngưỡng mộ.

Những thập kỷ cuối của thế kỷ 20, khúc bi tráng trong cuộc chiến bảo vệ đất nước, quyền độc lập dân tộc trên biển vẫn còn day dứt đến hôm nay.

  Chợt nhớ, vào những thập kỷ cuối của thế kỷ 20, trên một tạp chí  nước ngoài, có nhà dự báo về những đổi thay làm biến dạng bản đồ thế giới, nội dung cơ bản như sau: Thế kỷ 21 là vấn đề của sắc tộc và tôn giáo.  Trên thế giới, tôn giáo là vấn đề gây ra các cuộc chiến tranh giành của các giáo phái làm tan nát nhiều quốc gia điển hình như I Rắc. Sắc tộc cũng làm tan vỡ nhiều quốc gia khác như các quốc gia  Nam Tư, Tiệp Khắc xoá tên khỏi bản đồ thế giới vv...

 Cuối thế kỷ, dân tộc ta nổi lên vấn đề quyền dân tộc bị xâm phạm, chủ quyền đất nước bị coi thường bởi các thế lực bên ngoài.

"Như vậy thì sự  biến chuyển kỳ này sẽ bắt đầu vào khoảng năm 1975 cho đến năm 2000 và ảnh hưởng đến thế kỷ 21?".

Thế kỷ 21 đang bị ảnh hưởng của những xáo động 25 năm cuối của thế kỷ 20?

Phải chăng 25 năm cuối của  những thế kỷ đều có những đổi thay không những với vận mênh nhân loại, mà vận mệnh dân tộc ta cũng cuốn theo vòng xoay đó?

(1) Hành Trình về phương Đông.( Nguyên Phong dịch).NXB Phương Đông. TP Hồ Chí Minh 2010.Tr 78 -79

(2) Hành Trình về phương Đông.( Nguyên Phong dịch).NXB Phương Đông. TP Hồ Chí Minh 2010.Tr 82

(3) Đại Việt sử ký toàn thư. NXH KHXH. Hà Nội 1998 Tập II  tr 62